Rô-ma 3:31 có thật sự dạy phải tiếp tục giữ Torah theo văn tự? (PHẦN 4)

Trong phần này:

Rô-ma 3:31 thường xuất hiện trong các tranh luận xoay quanh việc Luật pháp Cựu Ước còn áp dụng như thế nào đối với tín hữu.

“Vậy, chúng ta nhân đức tin mà bỏ luật pháp hay sao? Chẳng hề như vậy! Trái lại, chúng ta làm vững bền luật pháp.”

Một trong những câu hỏi được đặt ra nhiều nhất là: nếu Kinh Thánh nói đức tin “làm vững bền” Luật pháp, vậy điều đó có nghĩa là toàn bộ các điều răn Torah — bao gồm luật về thực phẩm sạch và không sạch — vẫn bắt buộc phải giữ hay không?

Để trả lời câu hỏi này một cách nghiêm túc, điều quan trọng là phải bắt đầu từ chính văn bản Kinh Thánh.

Điều đó có nghĩa là đọc Rô-ma 3:31 trong dòng lập luận mà chính sách Rô-ma đang xây dựng, rồi để các đoạn Kinh Thánh khác giải thích thêm ý nghĩa của nó.

Trong Rô-ma 3, Phao-lô đang xây dựng một luận điểm rất cụ thể. Ông lập luận rằng Luật pháp có vai trò thật, nhưng vai trò đó không phải là làm cho con người trở nên công chính trước Đức Chúa Trời. Rô-ma 3:20 nói rõ: “nhờ luật pháp mà người ta nhận biết tội lỗi.” Ở đây, chức năng của Luật được mô tả như một công cụ bày tỏ tình trạng đạo đức của con người, chứ không phải là con đường trực tiếp để đạt đến sự công chính.

Ngay sau đó, Rô-ma 3:21–22 nói rằng sự công chính của Đức Chúa Trời giờ đây đã được bày tỏ bên ngoài phạm vi Luật pháp (apart from the law), và được chính “Luật pháp và các Tiên tri làm chứng.” Điều này tạo ra một mối liên hệ: Luật không phải là con đường cứu rỗi, nhưng lại là nhân chứng cho kế hoạch công chính của Đức Chúa Trời.

Đến Rô-ma 3:28, Phao-lô nói thẳng rằng con người được xưng công chính bởi đức tin, không bởi các việc làm theo Luật. Chính tại điểm này, một câu hỏi logic tự nhiên xuất hiện:

Nếu con người được xưng công chính mà không cần dựa vào việc làm theo Luật, vậy Luật còn giá trị gì không? Nó có bị vô hiệu không?

Rô-ma 3:31 xuất hiện như câu trả lời trực tiếp cho câu hỏi đó. Câu này khẳng định rằng đức tin không làm mất hiệu lực của Luật, mà trái lại còn “làm vững bền” Luật. Tuy nhiên, câu này không tự động định nghĩa “làm vững bền” nghĩa là gì trong thực tế. Nó không nói rằng mọi điều răn phải tiếp tục được áp dụng theo đúng hình thức cũ. Nó cũng không nói rằng không có gì thay đổi trong cách Luật vận hành trong mối quan hệ giao ước.

Vì vậy, câu hỏi trọng tâm của thư tín này không phải là Luật có còn ý nghĩa hay không — vì Rô-ma 3:31 rõ ràng nói là có.

Câu hỏi thực sự là: theo chính Kinh Thánh, “làm vững bền luật pháp” nghĩa là thế nào? Và quan trọng hơn, liệu điều đó có nhất thiết dẫn đến kết luận rằng luật thực phẩm tinh sạch-ô uế trong Torah vẫn là yêu cầu bắt buộc cho tất cả tín hữu hay không?

Phần tiếp theo sẽ bắt đầu bằng cách phân tích chuỗi lập luận (thường được dùng bởi các trào lưu Cơ Đốc thuộc nhóm giữ luật ăn thực phẩm của Lê-vi Ký 11) để đi từ Rô-ma 3:31 đến việc yêu cầu giữ luật thực phẩm Torah, trước khi kiểm tra xem chuỗi logic đó có thực sự được Kinh Thánh hỗ trợ hay không.

Chuỗi lập luận từ Rô-ma 3:31 đến luật thực phẩm Torah

Khi Rô-ma 3:31 được dùng để lập luận rằng tín hữu vẫn phải giữ luật thực phẩm Torah, lập luận đó thường đi theo một chuỗi logic khá rõ ràng. Chuỗi này có vẻ hợp lý ở bề mặt, đặc biệt nếu chỉ đọc riêng câu 3:31 mà không đặt nó vào toàn bộ mạch văn của Rô-ma hoặc phần còn lại của Tân Ước.

Chuỗi lập luận thường được trình bày như sau:

• Rô-ma 3:31 nói rằng đức tin không hủy bỏ Luật pháp mà còn làm vững bền Luật pháp.

• Trong Cựu Ước, luật về “thực phẩm sạch và không sạch” rõ ràng là một phần của Luật pháp. Ví dụ, Lê-vi Ký 11 trình bày chi tiết các loài được ăn và không được ăn. Lê-vi Ký 11:44–45 còn gắn trực tiếp các luật này với sự thánh khiết: dân Y-sơ-ra-ên phải nên thánh vì Đức Chúa Trời là thánh.

• Từ đây, bước cuối của lập luận được rút ra: nếu Luật được “làm vững bền,” thì các luật thực phẩm — là một phần của Luật Môi-se — cũng phải tiếp tục được giữ.

Ở mức độ trực giác, lập luận này quả nhiên có sức nặng.

Tuy nhiên, vấn đề bắt đầu xuất hiện ở bước cuối của chuỗi logic: từ “Luật được làm vững bền” suy ra “mọi điều răn trong Luật phải tiếp tục áp dụng y nguyên.” Chính tại đây, một câu hỏi cần được đặt ra. Rô-ma 3:31 có thật sự định nghĩa “làm vững bền” theo nghĩa là mọi điều trong luật pháp phải tiếp tục vận hành trong cùng một cách giống hệt trước đó không? Hay nó chỉ khẳng định rằng Luật vẫn có vai trò thật, vẫn bày tỏ thật về Đức Chúa Trời, về tội lỗi, và về sự công chính?

Ngay trong chính chương 3, Phao-lô đã đặt nền cho cách hiểu thứ hai.

• Rô-ma 3:20 nói rằng nhờ Luật mà người ta nhận biết tội lỗi. Điều này cho thấy ít nhất một phần ý nghĩa của việc “làm vững bền Luật” là xác nhận rằng Luật nói đúng về tình trạng con người.

• Sau đó, Rô-ma 3:21 nói rằng sự công chính của Đức Chúa Trời được Luật và các Tiên tri làm chứng. Như vậy, Luật được “làm vững bền” ở vai trò làm nhân chứng cho kế hoạch công chính của Đức Chúa Trời, chứ không phải là một bộ quy tắc phải được lặp lại y nguyên trong mọi bối cảnh giao ước.

Điều này dẫn đến điểm then chốt:

Rô-ma 3:31 là một câu khẳng định về giá trị và vai trò của Luật, nhưng bản thân câu này không tự định nghĩa rằng mọi phần của Luật phải tiếp tục được áp dụng theo cùng một cách như trước. Nếu muốn đi từ Rô-ma 3:31 đến kết luận rằng luật thực phẩm Torah là bắt buộc cho tất cả tín hữu, cần phải chứng minh thêm từ các đoạn Kinh Thánh khác — không thể chỉ dựa vào riêng câu 3:31.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào sách Rô-ma để xem sau đó sách giải thích thế nào về việc Luật được “làm vững bền,” và điều đó có ý nghĩa gì đối với các điều răn mang tính phân biệt ranh giới thánh sạch-ô uế, bao gồm luật thực phẩm.

Luật được làm vững bền như thế nào?

Nếu mục tiêu là hiểu Rô-ma 3:31 theo cách trung thực nhất với Kinh Thánh, thì bước tiếp theo không phải là đi sang sách khác ngay, mà cần hỏi trước tiên: chính sách Rô-ma sau đó định nghĩa việc “làm vững bền” Luật là như thế nào?

Điều đáng chú ý là Phao-lô không để câu 3:31 đứng một mình.

Trong các chương sau, ông tiếp tục giải thích mối quan hệ giữa tín hữu, Luật, và sự công chính. Và chính ở đây xuất hiện một trong những điểm tạo áp lực logic lớn nhất đối với ý tưởng rằng mọi điều Luật Môi-se — bao gồm luật thực phẩm — phải tiếp tục áp dụng y nguyên.

Một trong những đoạn then chốt là Rô-ma 8:3–4. Đoạn này nói rằng điều Luật pháp không làm được, vì yếu đuối bởi xác thịt, thì Đức Chúa Trời đã làm qua Con Ngài. Mục tiêu được nêu ra rất rõ: “để sự công chính mà Luật pháp đòi hỏi được trọn vẹn trong chúng ta, là những người không bước theo xác thịt, nhưng theo Thánh Linh.” Ở đây, trọng tâm không nằm ở việc lặp lại từng quy định cụ thể của Luật, mà ở việc đạt đến điều Luật hướng tới: đời sống công chính được hình thành bởi Thánh Linh.

Điểm này rất quan trọng về mặt logic.

Nếu sách Rô-ma định nghĩa sự “làm trọn” yêu cầu của Luật như một thực tại được thực hiện trong đời sống được dẫn dắt bởi Thánh Linh, thì việc “làm vững bền Luật” không nhất thiết phải có nghĩa là duy trì mọi hình thức thực hành về khía cạnh xác thịt (vật lý – thuộc thể – ăn uống) của từng điều răn. Nó có nghĩa là xác nhận mục tiêu đạo đức và thần học của Luật, và mục tiêu đó được hoàn thành theo một cách khác.

Ý tưởng này tiếp tục được làm rõ trong Rô-ma 13:8–10.

Ở đây, Phao-lô nói rằng ai yêu người khác thì đã làm trọn Luật pháp. Ông thậm chí liệt kê một số điều răn đạo đức (như không ngoại tình, không giết người, không trộm cắp), rồi kết luận rằng tất cả được tóm lại trong mệnh lệnh yêu người lân cận như chính mình. Điều đáng chú ý là trong đoạn tóm tắt về việc làm trọn Luật này, các quy định nghi lễ — bao gồm luật thực phẩm — không xuất hiện.

Điều này không tự động chứng minh rằng các luật nghi lễ không còn giá trị lịch sử hay biểu tượng ngôn ngữ.

Nhưng nó tạo ra một áp lực rất mạnh lên lập luận rằng các luật đó phải tiếp tục là yêu cầu bắt buộc cho mọi tín hữu. Nếu Phao-lô tin rằng luật thực phẩm là một phần không thể thiếu của việc vâng lời trong giao ước mới cho mọi tín hữu, thì các đoạn tóm tắt về “làm trọn Luật” là nơi rất tự nhiên để nhắc đến chúng. Nhưng ông lại chọn tóm tắt Luật bằng các kết quả đạo đức, đặc biệt là tình yêu.

Từ góc nhìn nội tại của sách Rô-ma, điều này bắt đầu làm rõ một hướng hiểu về Rô-ma 3:31:

Luật được “làm vững bền” vì nó nói thật về tội lỗi, nói thật về tiêu chuẩn công chính của Đức Chúa Trời, và nói thật về nhu cầu được biến đổi từ bên trong. Nhưng điều đó không nhất thiết có nghĩa là mọi phần của hệ thống Luật — đặc biệt là các quy định phân loại nghi lễ — phải tiếp tục được áp dụng như trước.

Phần tiếp theo sẽ đi vào một điểm thậm chí trực tiếp hơn: sách Rô-ma có nói gì cụ thể về thực phẩm hay không, và nếu có, điều đó ảnh hưởng thế nào đến cách hiểu Rô-ma 3:31.

Rô-ma 14 và tranh luận về thực phẩm

Không giống các đoạn trước chỉ nói về nguyên tắc chung của Luật, Rô-ma 14 nói thẳng về việc ăn uống giữa các tín hữu.

Tuy nhiên, một số trào lưu Cơ Đốc thuộc nhóm giữ luật ăn thực phẩm của Lê-vi Ký 11 cho rằng chương này không nói về thực phẩm sạch và không sạch, mà chỉ nói về tranh luận ăn thịt hay ăn rau. Nếu theo giả định đó, bối cảnh lịch sử có thể liên quan đến việc một số tín hữu lo ngại nguồn gốc của thịt, ví dụ như thịt có thể liên quan đến việc dâng cho thần tượng. Ngoài ra, cụm từ trong Rô-ma 14:14 — “tôi biết và tin chắc trong Chúa Giê-su rằng không có gì tự nó là ô uế” — đôi khi bị gượng ép hiểu theo nghĩa rằng Chúa Giê-su không nạp vào người thực phẩm ô uế, chứ không phải là một tuyên bố về bản chất của thực phẩm.

Nếu muốn đánh giá cách đọc này một cách công bằng, cần bắt đầu từ chính văn bản Rô-ma 14 và so sánh nó với những nơi khác trong Tân Ước thật sự nói về thịt cúng thần tượng.

Trong 1 Cô-rinh-tô 8 và 1 Cô-rinh-tô 10, Phao-lô nói rất rõ về vấn đề này. Ông nhắc trực tiếp đến thần tượng, của cúng, và bối cảnh đền thờ ngoại giáo. Điều này cho thấy khi Phao-lô muốn nói về thịt cúng thần tượng, ông thường dùng ngôn ngữ rất cụ thể.

Trong khi đó, Rô-ma 14 không nhắc đến thần tượng, không nhắc đến đền thờ ngoại giáo, và cũng không nhắc đến của cúng. Thay vào đó, Rô-ma 14:2 mô tả tình huống rộng hơn: có người tin rằng mình được ăn mọi thứ (πᾶς-all things), còn người khác chỉ ăn rau. Cách mô tả này không tự động giới hạn vào một loại thịt tinh sạch cụ thể hay một bối cảnh nghi lễ cụ thể. Nó mở ra một bức tranh rộng hơn về sự khác biệt thực hành ăn uống trong cộng đồng tín hữu.

Điểm quan trọng hơn nằm ở cách Phao-lô mở rộng nguyên tắc sau đó.

Trong Rô-ma 14:14, ông nói rằng ông biết và tin chắc trong Chúa Giê-su rằng không có gì tự nó là ô uế. Nếu mục tiêu chỉ là giải quyết một loại thịt cụ thể, thì cách nói “không có gì” có phạm vi rộng hơn nhiều so với mức cần thiết. Cách dùng ngôn ngữ này cho thấy Phao-lô đang chuyển cuộc thảo luận từ một loại thực phẩm cụ thể sang một nguyên tắc tổng quát hơn về bản chất của thực phẩm và sự ô uế.

Cách hiểu cụm “trong Chúa Giê-su” cũng cần được đặt vào văn phong chung của Phao-lô. Trong các thư của ông, cụm “trong Chúa” thường được dùng để chỉ mối quan hệ thuộc về Chúa, hoặc thẩm quyền và sự mặc khải đến từ Chúa, chứ không phải để chỉ vị trí vật lý bên trong thân thể của Ngài. Ví dụ, Rô-ma 9:1 nói “tôi nói thật trong Đấng Christ,” và 1 Cô-rinh-tô 7:22 nói về người “được gọi trong Chúa.” Trong các trường hợp này, “trong” không mang nghĩa vật lý, mà mang nghĩa thuộc về, hoặc trong phạm vi thẩm quyền của Đấng Christ.

Khi áp dụng cách dùng ngôn ngữ này trở lại Rô-ma 14:14, câu này tự nhiên được đọc như một lời khẳng định rằng Phao-lô tin chắc điều này dựa trên mối quan hệ và sự mặc khải từ Chúa Giê-su, chứ không phải là một tuyên bố về những gì đã diễn ra trong thân thể vật lý của Chúa Giê-su.

Phần sau của câu càng củng cố hướng đọc này.

Rô-ma 14:14 tiếp tục rằng nếu ai cho điều gì là ô uế, thì đối với người đó nó trở thành ô uế. Trọng tâm ở đây chuyển sang lương tâm và nhận thức cá nhân. Điều này khác với hệ thống phân loại trong Lê-vi Ký 11, nơi một số loài được phân loại là ô uế theo cách khách quan, không phụ thuộc vào nhận thức của người ăn.

Rô-ma 14:20 tiếp tục đẩy nguyên tắc này xa hơn khi nói rằng mọi vật thật là thanh sạch, dù vẫn nhấn mạnh trách nhiệm đạo đức không làm người khác vấp phạm. Một lần nữa, thực phẩm được đặt trong khung đạo đức cộng đồng và lương tâm, thay vì trong hệ thống phân loại nghi lễ cố định.

Điều này không tự động có nghĩa là Phao-lô đang viết một tuyên bố chính thức rằng mọi luật thực phẩm Torah đều bị bãi bỏ. Tuy nhiên, nó tạo ra một áp lực logic rất mạnh lên ý tưởng rằng các luật đó vẫn là yêu cầu bắt buộc phổ quát cho mọi tín hữu. Nếu trong cùng một cộng đồng có những người ăn mọi thứ và vẫn được Đức Chúa Trời tiếp nhận, như Rô-ma 14:3 nói, thì rất khó để kết luận rằng việc tuân thủ danh sách thực phẩm Torah là điều kiện bắt buộc để ở trong tình trạng được Đức Chúa Trời chấp nhận.

Khi quay lại Rô-ma 3:31, điều này mở ra một cách đọc nhất quán với toàn bộ thư Rô-ma:

Luật được làm vững bền vì nó nói thật về sự thánh khiết của Đức Chúa Trời và tiêu chuẩn công chính của Ngài. Nhưng cách sự công chính đó được bày tỏ ra trong cộng đồng tín hữu, theo chính lập luận trong thư Rô-ma, không còn được định nghĩa bởi hệ thống phân loại thực phẩm.

Sự thật ngầm hiểu: Rô-ma 3:31 đang trả lời câu hỏi về sự công bình của Đức Chúa Trời, không phải chỉ về Luật

Một điều rất ít người để ý khi đọc Rô-ma 3 là: Phao-lô không chỉ đang nói về Luật.

Ông đang nói về việc Đức Chúa Trời có công bình hay không. Nếu đọc chậm toàn bộ chương này, sẽ thấy câu hỏi ngầm xuyên suốt không phải là Luật còn áp dụng thế nào, mà là liệu Đức Chúa Trời có thật sự công bình khi cứu con người bằng đức tin hay không.

Ngay từ đầu chương, Phao-lô đã đặt vấn đề này. Rô-ma 3:3–4 nói rằng ngay cả khi con người không trung tín, Đức Chúa Trời vẫn thành tín. Sau đó, Rô-ma 3:5–6 đẩy vấn đề đi xa hơn khi đặt ra một câu hỏi rất mạnh dạn: nếu sự không công bình của con người làm nổi bật sự công bình của Đức Chúa Trời, thì khi Đức Chúa Trời phán xét, Ngài có còn công bình không?

Ở đây, trọng tâm không phải chỉ là giải thích Luật hoạt động thế nào, mà là bảo vệ tính công bình của Đức Chúa Trời.

Cao trào thật sự của dòng lập luận xuất hiện ở Rô-ma 3:25–26, một đoạn rất dễ bị đọc lướt qua. Đoạn này nói rằng Đức Chúa Trời bày tỏ sự công bình của Ngài khi tha tội, để Ngài vừa là Đấng công bình, vừa là Đấng xưng công chính cho người tin. Sự thật ngầm hiểu nằm ở đây: Phao-lô đang giải quyết một vấn đề pháp lý thần học ở chiều rất sâu. Nếu Đức Chúa Trời tha tội cho người không giữ trọn Luật, thì Đức Chúa Trời có còn công bình không? Nếu Ngài chỉ đơn giản bỏ qua tội lỗi, thì chính Luật mà Ngài ban ra sẽ bị làm cho mất ý nghĩa.

Chính tại điểm này, Rô-ma 3:31 bước vào đúng trung tâm của vấn đề.

Khi Phao-lô nói rằng đức tin không làm vô hiệu Luật mà làm vững bền Luật, câu này có thể được đọc theo hướng sâu hơn: đức tin không làm Đức Chúa Trời trở thành bất công. Ngược lại, đức tin chứng minh rằng Luật đã nói đúng về tội lỗi và hình phạt. Luật cho biết tội thật sự nghiêm trọng và cần một sự chuộc tội thật.

Theo dòng lập luận này, Rô-ma 3:31 đang nói về việc Luật được chứng minh là đúng, chứ không nhất thiết đang nói rằng mọi quy định trong Luật phải tiếp tục vận hành y nguyên.

• Luật nói rằng tội là thật, hình phạt là thật, và con người không thể tự cứu mình.

• Đức tin nói rằng Đức Chúa Trời giải quyết tội thật, không bỏ qua tội, nhưng giải quyết qua sự hy sinh.

Vì vậy, Luật được “làm vững bền” vì Luật đã đúng ngay từ đầu.

Có thể hình dung logic này giống như một bản chẩn đoán. Nếu một chẩn đoán nói rằng tình trạng bệnh là nghiêm trọng, và sau đó có phương pháp chữa trị thật sự giải quyết được vấn đề, thì phương pháp chữa trị không làm bản chẩn đoán sai đi. Ngược lại, nó chứng minh rằng bản chẩn đoán là chính xác. Trong Rô-ma 3, Luật giống như bản chẩn đoán, còn sự cứu chuộc bởi đức tin là giải pháp cho vấn đề mà Luật đã chỉ ra.

Sự thật này trở nên đặc biệt quan trọng khi quay lại tranh luận về luật thực phẩm.

Nếu Rô-ma 3:31 chủ yếu đang bảo vệ sự công bình của Đức Chúa Trời và sự đúng đắn của Luật trong việc bày tỏ tội lỗi, thì câu này, về mặt trọng tâm, không trực tiếp trả lời câu hỏi những quy định nào tại giao ước Sinai còn tiếp tục được áp dụng.

Thay vào đó, nó đang giải quyết câu hỏi liệu Đức Chúa Trời có phá luật của chính Ngài khi cứu con người hay không. Và câu trả lời của Phao-lô là không. Đức Chúa Trời không phá bỏ điều Luật đã nói; Ngài làm trọn điều Luật đã chỉ ra.

Luật là thánh. Con người phạm Luật. Chúa Giê-su chết để cứu. Vậy sau khi được cứu, tại sao không quay lại giữ luật tinh sạch trong Lê-vi Ký?

Nếu đi theo hướng này, thì câu hỏi thật sự cần xem xét là: việc Kinh Thánh mô tả luật tinh sạch trong Lê-vi Ký đang giải quyết phần nào của vấn đề thánh hoá, và nó có phải là giải pháp hoàn tất hay không.

Nếu nhìn thẳng vào luật tinh sạch và ô uế trong Lê-vi Ký 11, thì phải nói rõ: luật này không đủ để khiến con người nên thánh trọn vẹn. Nó là luật thật, đến từ Đức Chúa Trời, nhưng nó chưa bao giờ được thiết kế như giải pháp cuối cùng cho sự thánh hoá. Bằng chứng rõ nhất nằm ngay trong Cựu Ước: dù dân vẫn sống trong hệ thống luật tinh sạch, Đại Lễ Chuộc Tội vẫn phải diễn ra mỗi năm.

Trong Lê-vi Ký 16:30, ngày chuộc tội tồn tại để thanh tẩy toàn dân trước Đức Chúa Trời.

Nghĩa là ngay cả khi dân vẫn giữ luật tinh sạch, vẫn cần một hành động chuộc tội sâu hơn để giải quyết vấn đề tội lỗi và ô uế trước mặt Chúa. Điều này cho thấy luật tinh sạch chủ yếu dạy dân phân biệt thánh – tục, sạch – ô uế, nhưng nó không đi tới tận gốc của vấn đề là tội lỗi và sự ô uế trong con người.

• Đọc ngay: Luật thanh sạch trong Lê-vi Ký – vấn đề không phải “ăn gì”, mà là “ai có thể ở gần Đức Chúa Trời”
• Đọc thêm: Nếu không phải vì vệ sinh, vậy tại sao con này tinh sạch, con kia thì không?

Tân Ước sau đó nói rất thẳng điều mà hệ thống Cựu Ước đã ngầm cho thấy.

Hê-bơ-rơ 10:1 nói luật chỉ là bóng của điều tốt lành sắp đến. Hê-bơ-rơ 10:3–4 nói sinh tế lặp lại mỗi năm chứng minh rằng nó không thể cất tội tận gốc. Nếu hệ thống cũ đủ mạnh để làm con người nên thánh trọn vẹn, thì nó đã không cần lặp lại mãi.

Khi so sánh với giải pháp thánh hoá trong Chúa Giê-su, thì mức độ hoàn tất hoàn toàn khác. Hê-bơ-rơ 9:13–14 nói huyết sinh tế chỉ làm thanh sạch bên ngoài, nhưng huyết của Đấng Christ thanh tẩy cả lương tâm — tức là đi thẳng vào nơi gốc rễ của ô uế. Hê-bơ-rơ 10:14 nói chỉ một của lễ đã làm cho những người được thánh hoá trở nên trọn vẹn.

Điểm này rất quan trọng: Chúa Giê-su không chỉ đến để cứu khỏi hình phạt tội. Ngài mang đến giải pháp thánh hoá mạnh hơn, sâu hơn, và trọn vẹn hơn. Và theo cách Tân Ước trình bày, chính giải pháp này mới thật sự làm trọn ý muốn của Đức Chúa Trời — tức là đem con người vào trạng thái được tinh sạch thật trước mặt Ngài, chứ không còn là quản lý tình trạng vật chất bên ngoài.

Khi đặt hai giải pháp cạnh nhau, thì hình ảnh so sánh rất rõ.

Hệ thống luật tinh sạch trong Lê-vi Ký là thật, nhưng ngay cả trong Cựu Ước nó đã chưa đủ mạnh để hoàn tất sự thánh hoá, vì vẫn phải dựa vào chuộc tội lặp lại. Còn giải pháp qua huyết Chúa Giê-su được mô tả như giải pháp hoàn tất trọn vẹn, không lặp lại, đi thẳng vào gốc rễ tội lỗi và lương tâm con người.

Sau khi được cứu, việc một người chọn đặt trọng tâm đời sống thánh hoá của mình ở đâu là lựa chọn cá nhân. Nhưng nếu nói về sự khôn ngoan theo logic Kinh Thánh, thì rất khó nói sự khôn ngoan nằm ở việc quay lại một hệ thống mà ngay từ đầu chưa bao giờ được thiết kế để làm trọn sự thánh hoá. Kinh Thánh đặt sự thánh hoá tối thượng trong danh Chúa Giê-su và trong huyết của Ngài. Trong khung này, con người được làm nên thánh trước Đức Chúa Trời không còn bị ràng buộc bởi việc dung nạp loại thực phẩm nào, vì đã có giải pháp thanh tẩy mạnh hơn.

Còn nếu chuyển sang nói ăn thực phẩm không tinh sạch sẽ gây “ô nhiễm” cơ thể vật chất, thì đó đã là một hướng khác — liên quan tới sinh học hoặc đời sống vật lý — chứ không còn là câu hỏi về bản chất ô uế và tinh sạch trong bối cảnh giao ước và sự thánh hoá trước Đức Chúa Trời mà Chúa Giê-su đã định nghĩa.

• Đọc ngay: Đồ ăn ô uế – tinh sạch: từ Luật Môi-se đến Phao-lô, và vấn đề “ô uế” thật sự là gì?

Một minh hoạ nhỏ cho cách Tân Ước hiểu sự thanh sạch nằm trong Giăng 13:6–10. Khi Chúa Giê-su rửa chân cho các môn đồ, Phi-e-rơ ban đầu phản ứng theo hướng thanh sạch thân thể — nếu vậy thì xin rửa luôn tay và đầu. Nhưng Chúa nói người đã được tắm thì chỉ cần rửa chân. Ở đây, Chúa đang nói về tình trạng thanh sạch sâu hơn, không phải chỉ là sạch theo nghĩa vật lý. Điều này phản ánh cách Tân Ước dịch chuyển trọng tâm thanh sạch từ cơ thể vật lý sang tình trạng thuộc linh bên trong.